Hoe maak ik een ouderschapsplan; is er een voorbeeld van een ouderschapsplan?

Een ouderschapsplan is een overeenkomst tussen ouders die uit elkaar gaan en die minderjarige kinderen hebben, waar zij samen het gezag over hebben. Dat kan dus zijn als je getrouwd bent, maar dus ook bij een geregistreerd partnerschap of bij samenwonen en kinderen.

In het ouderschapsplan wordt – kort gezegd – geregeld hoe de verzorgings- en opvoedingstaken die ouders ten aanzien van de kinderen hebben, worden verdeeld.

De wettelijke regeling over het ouderschapsplan
In de wet is geregeld dat er in een echtscheidingsprocedure of bij  het ontbinden van een geregistreerd partnerschap aan de rechtbank een ouderschapsplan moet worden overgelegd en ook wat de inhoud moet zijn van een ouderschapsplan, namelijk:

  • de wijze waarop de verdeling van de verzorgings- en opvoedingstaken is geregeld of het recht op omgang;
  • de wijze waarop de ouders elkaar informatie verschaffen en raadplegen omtrent gewichtige aangelegenheden met betrekking tot de persoon en het vermogen van het kind;
  • hoe de kosten van het kind worden verdeeld;
  • op welke wijze het kind is betrokken bij het opstellen van het ouderschapsplan.

De achterliggende gedachte is dat een kind bij scheiding van zijn ouders daar zo weinig mogelijk hinder van moet ondervinden. Er wordt van ouders die ex-partners zijn verwacht dat zij met elkaar communiceren over de kinderen.

Samenwonen en oudershapsplan
Als je samenwoont en samen gezag hebt over de kinderen schrijft de wet ook voor dat er een ouderschapsplan moet zijn, maar als je het samen eens bent zijn er geen belemmeringen als je het niet hebt en is er ook geen controle op.

Voorbeeld ouderschapsplan
Op het internet zijn tientallen voorbeelden te vinden waardoor een beeld kan worden verkregen hoe een ouderschapsplan eruit moet zien. Vaak is het zo dat deze ouderschapsplannen zeer uitgebreid en gedetailleerd zijn. De vraag is of dat nu wel nodig is. Als je bijvoorbeeld kijkt naar het model ouderschapsplan van de Vfas, dat vaak wordt gebruikt, dan kun je daarbij voor vragen komen te staan zoals:

  • wie beslist over welke sport het kind gaat beoefenen?
  • wie mag het kind meenemen naar de kapper?
  • bij welke ouder verblijft het kind met verjaardagen of andere feestdagen, zoals Sinterklaas?

De vraag rijst is of nu wel nodig is om tot in detail over van alles en nog wat afspraken te maken. Namelijk, in de gevallen dat je daar op voorhand vrij vlot  overeenstemming hebt, blijk je goed in staat om met elkaar over het kind te communiceren en zijn het non-problemen waar afspraken over worden gemaakt. Deze ouders hoeven daar gewoon niets over af te spreken en het regelt zich vanzelf of als het nodig is ze kunnen daar gewoon over praten op het moment dat het Sinterklaas wordt of als het kind op voetbal of ballet wil.

Ouders bij wie de communicatie hapert, kunnen op voorhand al gedoe krijgen over dergelijke afspraken. Dat betekent dat zo’n ouderschapsplan niet of zeer moeizaam tot stand komt, en dat er alleen maar meer conflicten komen, die het uit elkaar gaan bemoeilijken.

Het is daarom het overwegen waard om het ouderschapsplan zo eenvoudig mogelijk te houden en je niet op voorhand al te gaan bezig houden met allerlei mogelijke situaties die een conflict kunnen vormen. De kans bestaat dan dat er gedoe of een conflict komt nog voordat een bepaalde situatie zich voordoet is dan aanwezig.  Negen van de tien keer regelen dingen zich vanzelf wel.

Als je een goede verstandhouding hebt met je ex kun je volstaan met het volgende op te schrijven:

  • de naam en de geboortedatum van het kind/de kinderen;
  • dat er op leeftijdsadequate wijze met het kind over het ouderschapsplan is gesproken;
  • dat jullie elkaar over en weer zullen informeren en raadplegen over gewichtige aangelegenheden met betrekking tot de persoon en het vermogen van het kind/de kinderen;
  • wanneer het kind/de kinderen bij wie is/zijn;
  • hoe het met alimentatie of de verdeling van de kosten van het kind/de kinderen is geregeld.

Meer hoeft er niet in te staan.

Voor ex-partners die daartoe in staat zijn en die het prettig vinden om alles tot in detail te regelen is natuurlijk niets tegen op een ouderschapsplan zoals dat van de Vfas.

Als er wel sprake is van een conflictsituatie is het overigens ook de vraag of het verstandig is om op voorhand situaties over sport, tatoeages of Sinterklaas aan te snijden, terwijl omgang en kosten de belangrijkste afspraken zijn die er gemaakt moeten worden.

Ook als je geen goede verstandhouding hebt, is het dus het overwegen waard om het ouderschapsplan simpel te houden. Waarom ruzie te maken over details? Als je er niet uit komt is er namelijk helemaal geen ouderschapsplan.

Geschillenregeling
Het is bovendien altijd nog mogelijk om – indien nodig- op korte termijn alsnog een beslissing te vragen aan de rechter over allerlei geschillen betreffende de kinderen.

Wat als er geen ouderschapsplan is?
Zeker is het zo, dat de meeste ouders in staat zijn om goede afspraken te maken over de kinderen, maar…de wetgever miskent hiermee de problemen waar veel ouders tegenaan lopen als zij gaan scheiden. Immers, veel mensen ervaren het zo dat zij vlak na hun uiteengaan in een emotionele achtbaan zitten. Het kan zo zijn dat je boos bent op je ex of dat je heel verdrietig bent door de scheiding, of dat je ex met die gevoelens kampt. Ook in relaties die gepaard zijn gegaan met geweld kan het moeilijk zijn  om een ouderschapsplan overeen te komen. Of misschien hebben jullie  het wel geprobeerd maar lukt het gewoon niet om overeenstemming te krijgen

Dit kan er allemaal toe leiden dat het helemaal niet lukt om samen een ouderschapsplan te maken.

Betekent dat dan dat je niet kunt scheiden omdat er geen ouderschapsplan is? Nee. Als je aan de rechtbank goed gemotiveerd aangeeft dat je het wel hebt geprobeerd, maar dat het niet lukt, zal de rechtbank de zaak toch in behandeling nemen. De rechtbank zal vervolgens proberen om de ouders tot overeenstemming te brengen over de kinderen. Bijvoorbeeld kan er mediation worden aangeboden.

Als dat evenwel niet lukt zal de rechtbank de knopen doorhakken over al dan niet co-ouderschap, een omgangsregeling, de informatieplicht en alimentatie. De rechtbank zal overigens niet erg genegen zijn zich op voorhand uit te spreken over hypothetische situaties over details, zoals bijvoorbeeld sporten en tatoeages.

Mijn ex houdt zich niet aan het ouderschapsplan, wat nu?
Als je ex zich niet aan het ouderschapsplan houdt, dan kun je dat aan de rechter voorleggen. Het is dan zeer waarschijnlijk dat de rechter je ex zal houden aan wat er in het ouderschapsplan is afgesproken. Wie vindt dat het ouderschapsplan anders moet worden uitgevoerd, kan wijziging van het ouderschapsplan vragen bij de rechter.

De wet biedt de mogelijkheid om bij problemen over de uitoefening van het gezamenlijk gezag heel snel bij de rechter te kunnen komen. Binnen drie weken zal er een zitting komen.

Het ouderschapsplan wijzigen
Iedere ouder die vindt dat het ouderschapsplan niet meer voldoet kan dat voorleggen aan de rechter. Er moet wel worden aangevoerd en bewezen dat er sprake is van een wijziging in omstandigheden, of dat het ouderschapsplan in strijd is met de belangen van het kind.

Conclusie en advies
Hou het ouderschapsplan simpel. Zorg ervoor dat het in elk geval de punten bevat die de wet vereist, alles wat jullie extra willen en kunnen afspreken is prima, maar als het op overige punten niet lukt zij het zo. Een minder uitgebreid plan is altijd nog beter dan geen ouderschapsplan.